Około 15 km od Poza Zgiełkiem ciągnie się jeden z najbardziej intrygujących śladów historii w regionie – Kanał Mazurski (niem. Großer Masurischer Kanal). Nigdy nieukończona, ambitna pruska inwestycja z lat 1911–1942 miała połączyć Giżycko z Królewcem. Dziś trasa wzdłuż kanału to wyjątkowy szlak spacerowy i rowerowy przez mazurskie lasy, przy porzuconych śluzach i betonowych budowlach pochłoniętych przez naturę.
Historia budowy – wielki plan, który się nie spełnił
Budowę Kanału Mazurskiego rozpoczęto w 1911 roku z inicjatywy pruskich władz, które chciały połączyć sieć Wielkich Jezior Mazurskich z Królewcem (dziś Kaliningrad) przez rzekę Pregołę. Kanał miał mieć długość ok. 50 km i być wyposażony w 10 wielkich śluz, podnoszących statki o łączną różnicę poziomów 112 metrów. W czasie I wojny światowej prace wstrzymano, wznowiono je w latach 30. XX wieku, a w czasie II wojny światowej Niemcy zatrudnili do robót przymusowych robotników i jeńców. W 1942 roku budowę znów przerwano – tym razem na zawsze. Zdążono ukończyć jedynie część śluz i odcinki kanału.
Śluzy pochłonięte przez naturę
Największą atrakcją kanału są imponujące betonowe śluzy – masywne budowle, których skala zaskakuje pośród mazurskich lasów. Śluza w Leśniewie Górnym jest szczególnie efektowna – jej komora ma długość ponad 75 metrów, a ściany obrośnięte mchem i paprociami tworzą surrealistyczny krajobraz rodem z powieści przygodowej. Wokół rosną stare dęby i sosny, przez które przebijają się promienie słońca. W środku śluz nagromadziło się wiele ton liści i muł, a ich wnętrze zamieszkują rzadkie gatunki ptaków i owadów.
Szlak kanałem – pieszo i rowerem
Trasa wzdłuż Kanału Mazurskiego jest dziś urządzona jako szlak turystyczny dostępny dla pieszych i rowerzystów. Leśne drogi prowadzą od śluzy do śluzy przez ciche, gęste bory. Najpiękniejszy odcinek biegnie między Leśniewem Górnym a Gujkami i ma ok. 12 km. Po drodze można natknąć się na resztki infrastruktury z lat budowy: betonowe nabrzeża, mosty, nasypy i resztki kolejki wąskotorowej, która obsługiwała plac budowy. To trasa idealna dla miłośników historii, fotografii i przyrody.
Wskazówka dla odwiedzających
Zabierz mocne buty – teren bywa podmokły. Najlepiej odwiedzać wiosną lub jesienią, gdy liście nie zasłaniają budowli. Niesamowita akustyka wewnątrz śluz robi wrażenie na każdym – klasnij w dłonie i posłuchaj echa! Miłośnicy kanałów powinni też odwiedzić [[Kanał Augustowski|kanal-augustowski]] – 100 km zabytkowych śluz z 1839 roku. Region świetnie odkrywa się [[rowerem|wegorzewo-rowerowa-stolica]].
Zdjęcie: Wikimedia Commons / CC BY-SA
